Unia Europejska podejmuje zdecydowane działania, aby zbudować niezależny łańcuch dostaw surowców krytycznych, które są niezbędne dla rozwoju nowoczesnych technologii i transformacji energetycznej. W odpowiedzi na październikowe ograniczenia eksportowe Chin dotyczące metali ziem rzadkich, takich jak holm, erb, iterb i tul, Komisja Europejska intensyfikuje wysiłki mające na celu zmniejszenie zależności od zewnętrznych dostawców. Wśród planowanych inicjatyw znajdują się inwestycje w badania naukowe, rozwój małych reaktorów modułowych oraz organizacja specjalnego forum dla zainteresowanych stron. Celem tych działań jest zabezpieczenie strategicznych interesów UE oraz zapewnienie stabilności produkcji w sektorach półprzewodników, sztucznej inteligencji i odnawialnych źródeł energii.
- Chiny w październiku 2025 roku wprowadziły ograniczenia eksportowe na metale ziem rzadkich, zwiększając ryzyko dla europejskich łańcuchów dostaw.
- Unia Europejska intensyfikuje działania na rzecz budowy własnego, niezależnego łańcucha dostaw surowców krytycznych, m.in. poprzez inwestycje w badania i rozwój oraz rozwój małych reaktorów modułowych.
- Geopolityczne napięcia i ryzyko szantażu gospodarczego motywują UE do uniezależnienia się od zewnętrznych dostawców.
- Nowe przepisy celne na tanie paczki z Chin mają wejść w życie w pierwszym kwartale 2026 roku, co może wpłynąć na ceny konsumenckie w UE.
- Transformacja energetyczna i cyfrowa Unii wymaga stabilnych dostaw surowców krytycznych, które są obecnie zagrożone przez ograniczenia eksportowe Chin.
Chiny ograniczają eksport metali ziem rzadkich – zagrożenia dla UE
W październiku 2025 roku Chiny ogłosiły wprowadzenie nowych ograniczeń eksportowych na metale ziem rzadkich, które obejmują m.in. holm, erb, iterb i tul. Dodatkowo, zagraniczne firmy wykorzystujące te surowce zostały objęte obowiązkiem uzyskania licencji na ich import. Ten krok Pekinu jest znaczącym sygnałem dla globalnych rynków, gdyż Chiny są obecnie największym dostawcą aż 34 z 51 kluczowych surowców krytycznych. Taka dominacja stwarza poważne ryzyko zakłóceń dla europejskiego przemysłu, szczególnie w kontekście rosnącego zapotrzebowania na zaawansowane materiały.
Jak podaje serwis executivemagazine.pl, niedobory pierwiastków ziem rzadkich mogą spowolnić produkcję półprzewodników, co bezpośrednio zagraża rozwojowi technologii cyfrowych w Unii Europejskiej. Brak stabilnych dostaw tych surowców może negatywnie wpłynąć na sektory związane z elektroniką, motoryzacją czy energetyką odnawialną, utrudniając realizację ambitnych celów transformacji technologicznej.
Strategia Unii Europejskiej na rzecz niezależności surowcowej
W odpowiedzi na wyzwania związane z ograniczeniami eksportowymi, Komisja Europejska intensywnie pracuje nad strategią, która ma na celu budowę solidnego i konkurencyjnego łańcucha dostaw surowców krytycznych na terenie Europy. Kluczowym założeniem jest zmniejszenie zależności od Chin oraz innych zewnętrznych dostawców, co ma podnieść odporność przemysłu na globalne napięcia geopolityczne.
W ramach działań planowane jest zwiększenie inwestycji w badania i rozwój oraz wsparcie przedsiębiorstw działających w sektorze surowców krytycznych. Według strefainwestorow.pl, celem nowej strategii jest również usunięcie barier inwestycyjnych, które utrudniają rozwój tego sektora. Szczególną rolę mają odegrać małe reaktory modułowe (SMR), które są postrzegane jako przyszłościowy element współpracy w dziedzinie energii jądrowej, umożliwiający stabilne i ekologiczne źródło energii.
Ponadto, planowane jest zorganizowanie specjalnego forum dla zainteresowanych stron, które ma ułatwić wymianę doświadczeń oraz koordynację działań między państwami członkowskimi, przemysłem i środowiskami naukowymi. Takie spotkanie ma przyczynić się do efektywnej realizacji strategii i szybkiego reagowania na zmieniające się warunki rynkowe.
Geopolityczne i gospodarcze tło działań UE
Eksperci podkreślają, że uniezależnienie się Unii Europejskiej od zewnętrznych dostawców surowców krytycznych jest niezbędne dla zwiększenia zdolności do odpierania potencjalnego szantażu gospodarczego oraz zabezpieczenia strategicznych celów zielonej i cyfrowej transformacji. Prof. Michał Kleiber na portalu wszystkoconajwazniejsze.pl wskazuje, że dywersyfikacja źródeł surowców to fundament stabilności i bezpieczeństwa gospodarczo-technologicznego UE.
Według portalu portaltsl.pl, ponad 78% ankietowanych ekspertów przewiduje, że geopolityka będzie miała istotny wpływ na działalność gospodarczą w najbliższych latach, a 48% z nich wyraża obawy związane z klimatem geopolitycznym. To potwierdza rosnącą świadomość ryzyka związanego z globalnymi napięciami i konieczność budowy niezależnych struktur ekonomicznych.
Wcześniej portal rp.pl informował, że Chiny zainwestowały blisko 155 miliardów dolarów w Afryce, a łączna wartość kredytu dla Tanzanii przekracza 347 milionów dolarów. Te dane obrazują skalę chińskich wpływów globalnych, które mają istotny wpływ na dostępność i kontrolę nad surowcami strategicznymi. Z kolei portal poland.news-pravda.com podaje, że produkcja przemysłowa w Europie wróciła do poziomu z 2005 roku, a Niemcy borykają się z deficytem handlowym z Chin w dziedzinie maszyn. Te fakty dodatkowo podkreślają potrzebę budowy niezależnych i odpornych łańcuchów dostaw.
Dalsze kroki i perspektywy na przyszłość
W nadchodzących miesiącach Unia Europejska planuje wprowadzenie nowych przepisów dotyczących ceł na tanie paczki importowane z Chin, które mogą wejść w życie już w pierwszym kwartale 2026 roku. Informuje o tym RMF24.pl. Zmiana ta może wpłynąć na ceny drobnych zakupów, ale jest elementem szerszej strategii ochrony europejskiego rynku i stabilizacji lokalnej produkcji.
Inwestycje w centra danych mają osiągnąć wartość 580 miliardów dolarów, co jest ważnym elementem transformacji energetycznej i technologicznej UE, podaje comparic.pl. Rozwój infrastruktury cyfrowej jest kluczowy dla wsparcia sektorów takich jak sztuczna inteligencja oraz półprzewodniki, które wymagają stabilnych i pewnych dostaw surowców krytycznych.
Ponadto, popyt na ropę i węgiel ma osiągnąć swój szczyt przed końcem dekady, co wpisuje się w strategię Unii Europejskiej dotyczącą odnawialnych źródeł energii i zmniejszenia zależności od paliw kopalnych. W tym kontekście UE stawia na rozwój technologii przyszłości, które wymagają nie tylko innowacyjnych rozwiązań, ale także stabilnych dostaw strategicznych surowców.
Unia Europejska stawia na niezależność surowcową, by zapewnić sobie stabilność gospodarczą i technologiczną oraz umocnić swoją pozycję na świecie. To właśnie realizacja tych planów zdecyduje o tym, czy Europa pozostanie konkurencyjna i będzie mogła skutecznie realizować swoje ambitne cele związane z cyfrową i ekologiczną transformacją w najbliższych latach.