W marcu 1965 roku warszawski Teatr Dramatyczny gościł na premierze spektaklu „Po upadku” samego Arthura Millera. Amerykański dramaturg obserwował, jak polska aktorka Elżbieta Czyżewska wcielała się w postać Maggie - pastisz jego byłej żony, Marilyn Monroe. Po spektaklu Miller bardzo chwalił występ Czyżewskiej, a krytycy natychmiast okrzyknęli ją „polską Marilyn Monroe”.
- Czyżewska zyskała przydomek „polska Marilyn Monroe” po spektaklu „Po upadku” w 1965 roku
- Arthur Miller osobiście chwalił jej występ w roli pastiszu Marilyn Monroe
- W połowie lat 60. była najpopularniejszą polską aktorką
- Kilkanaście miesięcy po sukcesie znalazła się na czarnej liście władz PRL
- W 1968 roku zdecydowała się na emigrację z Polski
Przełom w karierze
Spektakl „Po upadku” miał być przełomowym momentem w karierze Czyżewskiej. Do tej pory była znana głównie z lekkich, rozrywkowych filmów, choć krytycy dostrzegali jej potencjał do ambitniejszych ról. W połowie lat 60. uważana była za najpopularniejszą aktorkę w Polsce - kilka razy z rzędu wygrywała prestiżowy plebiscyt „Expressu Wieczornego”.
- Świetną postać Maggie stworzyła Elżbieta Czyżewska. Jest wzruszająca i prosta, piękna i kapryśna. I bardzo nieszczęśliwa. Czyżewska w tej roli dokonała czegoś, co warte jest podkreślenia. Przełamała w swoim aktorstwie to, co trochę od niej odstręczało, ten jakiś jakby minoderyjny ton, czy może należałoby powiedzieć raczej: infantylny ton - czytamy w „Encyklopedii Teatru Polskiego”.
Uroda godna Hollywood
Porównania do Marilyn Monroe nie były przypadkowe. Czyżewska słynęła z niezwykłej urody, szczególnie z pięknych nóg. Jak wspominała później Beata Tyszkiewicz: - Miała najpiękniejsze nogi, jakie w życiu widziałam, wliczając Marlenę Dietrich i różne inne sławy.
Aktorka urodziła się 14 kwietnia 1938 roku w Warszawie. Popularność zdobyła dzięki występom w komediach, ale spektakl „Po upadku” pokazał jej dramatyczny talent. Niestety, ten artystyczny sukces zbiegł się w czasie z osobistymi problemami.
Polityczne komplikacje
Kilkanaście miesięcy po premierze „Po upadku” Czyżewska znalazła się na czarnej liście władz PRL. Powodem był jej związek z Davidem Halberstamem, korespondentem „New York Timesa”, który w 1967 roku został uznany przez polskie władze za persona non grata.
22 kwietnia 1968 roku Czyżewska opuściła Polskę. Emigracja była szokiem dla polskiej publiczności, która straciła jedną z najbardziej popularnych gwiazd. W Stanach Zjednoczonych próbowała kontynuować karierę aktorską, występując na Off-Broadwayu i w produkcjach filmowych.
Elżbieta Czyżewska zmarła 17 czerwca 2010 roku w Nowym Jorku. Została pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, wracając do kraju, z którego musiała wyjechać ponad 40 lat wcześniej.
Źródło: WP Film
Komentarze