Naukowcy z Narodowego Centrum Badań Jądrowych w Świerku stworzyli projekt wysokotemperaturowego reaktora gazowego, który może jednocześnie produkować energię elektryczną, ciepło przemysłowe i wodór. To pierwszy polski projekt tego typu - reaktor HTGR-POLA ma być gotowy do budowy demonstratora.
- Reaktor HTGR-POLA o mocy 30 MWth wyprodukuje prąd, ciepło do 950°C i wodór
- Dokumentacja gotowa w 2024 roku - 19 tomów na 3000 stronach
- Wodór ma być o 50% tańszy niż z elektrolizy konwencjonalnej
- Projekt finansowany przez Ministerstwo Nauki za 60 mln zł
- Współpraca z Japońską Agencją Energii Atomowej
Jak działa polski reaktor przyszłości
HTGR-POLA to wysokotemperaturowy reaktor gazowy chłodzony helem, który pracuje w temperaturze 750°C na wyjściu. To pozwala na produkcję wysokotemperaturowego ciepła potrzebnego w przemyśle - do 950°C. Standardowo można też wytwarzać prąd (do 10 MWe) oraz parę wodną (25 ton na godzinę).
Ale najciekawsza jest produkcja wodoru. Reaktor wykorzystuje dwa procesy - wysokotemperaturową elektrolizę pary wodnej (HTSE) oraz termochemiczny cykl siarkowo-jodowy. Ten drugi rozkłada wodę na wodór i tlen w reakcjach z siarką i jodem.
Jak napisał na X użytkownik @Karol1669024: „MEGA NEWS - BRAWO 🇵🇱 Polska nauka z przełomem: NCBJ prezentuje reaktor, który jednocześnie produkuje prąd, ciepło i wodór”. Post zebrał 71 polubień i wywołał dyskusję o polskich sukcesach w energetyce.
Konkurencja dla gazu i elektrolizy
Naukowcy z NCBJ twierdzą, że ich wodór będzie tańszy niż obecne metody produkcji. @KonradKrajewsk6 skomentował na X: „Naukowcy z NCBJ stworzyli projekt reaktora który: ✅ Zastępuje gaz w przemyśle ✅ Produkuje wodór o 50% taniej”.
To może zmienić obliczenia w polskim przemyśle. Wysokotemperaturowe ciepło z reaktora zastąpi gaz ziemny w hutnictwie czy petrochemii. A tani wodór otwiera drogę do zielonej stali czy paliw syntetycznych.
Reaktor ma pracować 60 lat, używając paliwa TRISO z niskowzbogaconym uranem (8-12% HALEU). Rdzeń z grafitu i ciśnienie helu 6 MPa gwarantują bezpieczeństwo - temperatura topnienia paliwa TRISO to ponad 1600°C.
Od koncepcji do demonstratora
Projekt ma już solidne fundamenty. W 2024 roku NCBJ ukończył dokumentację podstawową - 19 tomów na 3000 stronach. Za tę pracę zespół otrzymał wyróżnienie Rady Naukowej NCBJ w marcu 2025 roku.
Wyniki badań zostały opublikowane w lutym 2026 w prestiżowym czasopiśmie „Sustainable Energy Technologies and Assessments”. Autorami są Janusz Malesa, Błażej Chmielarz, Dominik Muszyński i Maciej Skrzypek.
Sam NCBJ poinformował o sukcesie na swoim profilu X: „⚛ W NCBJ opracowano koncepcję reaktora […] który mógłby jednocześnie wytwarzać energię elektryczną, ciepło dla przemysłu oraz wodór”. Tweet zebrał ponad 700 polubień.
Międzynarodowa współpraca
HTGR-POLA to nie tylko polski projekt. NCBJ współpracuje z Japońską Agencją Energii Atomowej (JAEA) oraz uczestniczy w międzynarodowym projekcie GEMINI+. Ten ostatni ma stworzyć docelową elektrociepłownię przemysłową o mocy około 180 MWth.
Finansowanie zapewniło Ministerstwo Nauki - umowa na 60 mln zł została podpisana w 2021 roku. To inwestycja w polską niezależność energetyczną i technologiczną.
Czy demonstrator rzeczywiście powstanie? Na razie wszystko wskazuje na to, że polska energetyka jądrowa może mieć swój własny, unikalny projekt. I nie chodzi tylko o prąd - chodzi o całą transformację przemysłu.
Komentarze