Prezydent Karol Nawrocki zawetował w czwartek ustawę umożliwiającą Polsce dostęp do 43,7 miliarda euro z unijnego programu obronnego SAFE. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji ostro zareagowało na decyzję głowy państwa, informując o „bezpowrotnej stracie 7 miliardów złotych” dla polskich służb mundurowych.
- Nawrocki zawetował ustawę o dostępie do 43,7 mld euro z programu SAFE
- MSWiA alarmuje o stracie 7 mld zł dla służb mundurowych
- Polska miała być największym beneficjentem 150-miliardowej inicjatywy UE
- Tusk zapowiada obejście weta i realizację „planu B”
- USA również krytykują program SAFE jako zagrożenie dla konkurencji
- Będziemy realizować plan B, ponieważ tak nakazuje polska racja stanu. Szczególnie, gdy na świecie pojawiają się nowe wojny i nowe zagrożenia - napisał prezydent Nawrocki w uzasadnieniu swojej decyzji.
Reakcja rządu była natychmiastowa. Premier Donald Tusk nie krył oburzenia podczas piątkowej konferencji prasowej.
- Polska jest w szoku. Ludzie zastanawiają się, czy to zdrada, robota lobbystów, czy brak zdrowego rozsądku - powiedział Tusk, cytowany przez agencję AP News.
Gigantyczne straty dla służb mundurowych
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji opublikowało na platformie X dramatyczny komunikat o konsekwencjach prezydenckiego weta. Jak poinformował resort, tylko w Tarnowie planowano zakup „setek tysięcy sztuk karabinów” dla służb MSWiA.
🛑 Tarnów - tu służby #MSWiA chciały zakupić setki tysięcy sztuk karabinów. 🚫 Brak udziału Polski w Programie SAFE to bezpowrotna strata dla polskiego bezpieczeństwa i polskiej gospodarki. Pieniądze z SAFE miały trafić do polskich firm, a najnowocześniejszy sprzęt do polskich służb. #ZdradaNarodowa
Post MSWiA zyskał znaczące zaangażowanie - ponad 3 tysięce polubień i prawie tysiąc udostępnień w ciągu pierwszych 24 godzin.
Krzysztof Sałek, działacz Koalicji Obywatelskiej, ostrzegł na X przed konsekwencjami dla konkretnych służb: - Program SAFE wejdzie w życie - bezpowrotnie stracą 7 mld zł. Czy Nawrocki zdradzi służby? - napisał w poście, który obejrzało już ponad 15 tysięcy osób.
Security Action for Europe - co to za program?
SAFE (Security Action for Europe) to unijna inicjatywa obronna o łącznej wartości 150 miliardów euro, zaprojektowana w celu wzmocnienia gotowości obronnej Europy. Program powstał w odpowiedzi na zmniejszającą się rolę Stanów Zjednoczonych w bezpieczeństwie kontynentu.
Polska miała być największym beneficjentem tej inicjatywy. Z 43,7 miliarda euro przyznanych naszemu krajowi, znaczna część miała trafić do modernizacji służb mundurowych - Policji, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej.
Według danych AP News z 13 marca 2026 roku, polskie rządy systematycznie zwiększały wydatki na obronność od czasu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku. Rząd Tuska chciał koordynować te wysiłki z UE, podczas gdy prezydent Nawrocki zajął bardziej eurosceptyczną postawę.
Argumenty prezydenta i „plan B”
Prezydent Nawrocki w uzasadnieniu weta podkreślił zagrożenia dla polskiej suwerenności. Jego zdaniem uczestnictwo Polski w SAFE zadłuży Polaków i zwiększy zależność kraju od Niemiec.
We wtorek głowa państwa przedstawiła alternatywny projekt ustawy, sugerujący wykorzystanie krajowych zasobów zamiast europejskich pożyczek na inwestycje obronne. Tusk już wcześniej odrzucił tę opcję jako „nierealistyczną”.
Jolanta Niezgodzka, posłanka Koalicji Obywatelskiej, skomentowała na X: - Weto Prezydenta to zdrada narodowa! Nawrocki próbuje wstrzymać ponad 185 mld złotych na naszą obronność. Te pieniądze miały pracować w polskiej gospodarce - napisała w poście z hashtagiem #ZdradaNarodowa.
Tusk zapowiada obejście weta
Pomimo prezydenckiego weta, premier Tusk zapowiedział znalezienie alternatywnych sposobów na uzyskanie dostępu do funduszy SAFE. - Znajdziemy sposób, żeby te pieniądze trafiły do Polski - zadeklarował podczas konferencji prasowej.
Rząd analizuje możliwości prawne obejścia weta, w tym wykorzystanie procedur unijnych umożliwiających bezpośredni dostęp do środków SAFE dla polskich instytucji i służb.
Według źródeł rządowych, które cytuje Euronews z 12 marca 2026 roku, Warszawa rozważa też możliwość przystąpienia do programu w formule ograniczonej, bez pełnej ratyfikacji ustawy.
Krytyka ze strony USA
Interesujące, że program SAFE spotyka się również z krytyką ze strony Stanów Zjednoczonych. Ambasadorowie USA - Andrew Puzder (przy UE) i Matthew Whitaker (przy NATO) - w lutowym artykule dla Politico Europe ostrzegli, że europejskie inicjatywy obronne „ograniczają dostęp do rynku dla amerykańskich firm”.
- Stany Zjednoczone wyraziły obawy dotyczące tego, jak unijne inicjatywy obronne, takie jak Security Action for Europe, ograniczają dostęp do rynku dla amerykańskich firm - napisali dyplomaci.
Według amerykańskich ambasadorów, takie programy „podważają zbiorową obronę” poprzez ograniczenie konkurencji i pozbawianie firm amerykańskich niezbędnych zamówień.
Reakcje w sieci i opinia publiczna
Decyzja prezydenta wywołała burzliwą dyskusję w mediach społecznościowych. Hashtag #ZdradaNarodowa szybko zyskał popularność wśród zwolenników rządu, podczas gdy zwolennicy prezydenta używają hashtagu #PolskaRacjaStanu.
Internauci dzielą się między oskarżeniami o „zdradę” a poparciem dla „obrony suwerenności”. Część komentatorów wskazuje na szczegóły finansowe - jeden z użytkowników wyliczył, że 43,7 miliarda euro to około 185 miliardów złotych według kursu z marca 2026 roku.
Konsekwencje dla polskiego bezpieczeństwa
Analitycy podkreślają, że weto może mieć długofalowe konsekwencje dla modernizacji polskich służb. Dr Marek Świerczyński z Polityki Insight ostrzega, że opóźnienia w dostępie do funduszy SAFE mogą wpłynąć na tempo modernizacji sprzętu dla Policji i Straży Granicznej.
- W obecnej sytuacji geopolitycznej każdy miesiąc opóźnienia w modernizacji służb ma znaczenie strategiczne - komentuje ekspert.
Ministerstwo Obrony Narodowej, choć nie wydało oficjalnego stanowiska, nieoficjalnie wyraża zaniepokojenie wpływem weta na plany rozwoju potencjału obronnego kraju.
Najbliższe tygodnie pokażą, czy rządowi uda się znaleźć skuteczny „plan B” dla omijania prezydenckiego weta. Jedne jest pewne - spór o SAFE będzie miał długofalowe konsekwencje dla polskiej polityki bezpieczeństwa i relacji z Unią Europejską.
Komentarze