121 Dywizja Piechoty (niem. 121. Infanterie-Division) – była to niemiecka dywizja operująca podczas II wojny światowej.
Formowanie i walki
Dywizja została sformowana na podstawie rozkazu z 1 października 1940 roku, w ramach 5. fali mobilizacyjnej na poligonie w pobliżu Münster, w X Okręgu Wojskowym.
W składzie Grupy Armii Północ brała udział w ataku na ZSRR w 1941 roku, walcząc m.in. o Mgę, Wołchow oraz w rejonie Leningradu. Działała przeciwko 21 Korpusowi Pancernemu Armii Czerwonej w rejonie Dźwiny, zadając mu poważne straty. W trakcie kontrataku przeprowadzonego przez oddziały Armii Czerwonej w rejonie Dyneburga zginął dowódca dywizji, gen. por. Otto Lancelle.
W 1944 roku dywizja uczestniczyła w walkach odwrotowych i została zdziesiątkowana w kotle kurlandzkim, gdzie dotrwała do końca wojny. 12 maja 1945 żołnierze 121 DP zaprzestali walki i zostali wzięci do niewoli przez Armię Czerwoną, wśród 135 000 niemieckich żołnierzy. Ostatni dowódca 121 DP, gen. mjr Ottomar Hansen, został zwolniony z radzieckiej niewoli w 1955.
Skład dywizji
Struktura organizacyjna w październiku 1940:
- 405., 407. i 408. pułk piechoty
- 121. pułk artylerii
- 121. batalion pionierów
- 121. oddział rozpoznawczy
- 121. oddział przeciwpancerny
- 121. oddział łączności
- 121. polowy batalion zapasowy
Struktura organizacyjna w październiku 1942:
- 405., 407. i 408. pułk grenadierów
- 121. pułk artylerii
- 121. batalion pionierów
- 121. szybki oddział
- 121. oddział łączności
- 121. polowy batalion zapasowy
Dowódcy dywizji
Dywizją dowodzili:
- gen. por. Kurt Jahn: 5 X 1940 – 6 V 1941
- gen. por. Otto Lancelle: 6 V 1941 – 8 VII 1941 †
- gen. por. Martin Wandel: 8 VII 1941 – 11 XI 1942
- gen. por. Hellmuth Prieß: 11 XI 1942 – III 1944
- gen. mjr Ernst Pauer von Arlau: III 1944 – 1 VI 1944
- gen. por. Rudolf Bamler: 1 VI 1944 – 27 VI 1944, dostał się do niewoli
- gen. por. Hellmuth Prieß: 27 VI 1944 – 10 VII 1944
- gen. por. Theodor Busse: 10 VII 1944 – 1 VIII 1944
- gen. por. Werner Ranck: 1 VIII 1944 – 30 IV 1945
- gen. mjr Ottomar Hansen: 30 IV 1945 – 8 V 1945, dostał się do niewoli
Przypisy
Bibliografia
Carell Paul, Operacja „Barbarossa”; Warszawa 2000; ISBN 831109199-4.
Carell Paul, Spalona ziemia. Odwrót Wehrmachtu na Wschodzie, Kazimierz K. Szarski (tłum.), Warszawa: „Bellona”, 2003, ISBN 83-11-09475-6, OCLC 749204110. Brak numerów stron w książce.
Haupt Werner, Kurlandia. Die vergessene Heeresgruppe 1944/45, Eggolsheim: Dörfler-Verl, [2007?], ISBN 978-3-89555-527-5, OCLC 220420282. Brak numerów stron w książce.
Haupt Werner, Army Group North. The Wehrmacht in Russia 1941 – 1945; b.m.w i b.m.r.; ISBN 0-7643-0182-9.
Kurowski Franz, Kurlandia 1945. Ostatni bastion Hitlera, Adam A. Maliszewski (tłum.), Warszawa: Bellona, 2008, ISBN 978-83-11-11278-0, OCLC 297753584. Brak numerów stron w książce.
Sawicki Tadeusz, Niemieckie wojska lądowe na froncie wschodnim czerwiec 1944-maj 1945 (struktura), Warszawa: Państ. Wydaw. Naukowe, 1987, ISBN 83-01-06556-7, OCLC 834793737. Brak numerów stron w książce.
Schramm Percy Ernst, Kriegstagebuch des Oberkommandos der Wehrmacht 8 vol.; Bonn 2003; ISBN 3-8289-0525-0.
Dmitrij Leluszenko: Pancernym szlakiem. Wspomnienia dowódcy armii. Warszawa: 1983; ISBN 83-11-06958-1.
Samuel Mitcham: Niemieckie siły zbrojne 1939-1945. Wojska lądowe. Warszawa: 2009; ISBN 978-83-11-11596-5.
Linki zewnętrzne
121 Dywizja Piechoty w portalu www.lexikon-der-wehrmacht.de (niem.)