W Polsce obserwuje się wyraźny wzrost liczby ojców korzystających z urlopu rodzicielskiego. W 2024 roku z tego prawa skorzystało aż 41,9 tys. mężczyzn, co oznacza ponad dwukrotny wzrost w porównaniu do roku poprzedniego. Tendencja ta utrzymuje się także w 2025 roku – w pierwszych ośmiu miesiącach z urlopu rodzicielskiego skorzystało już 35,1 tys. ojców. Zjawisko to jest efektem m.in. wdrożenia unijnej dyrektywy work-life balance, która promuje równy podział obowiązków opiekuńczych między matkę i ojca.
- W 2024 roku z urlopu rodzicielskiego skorzystało 41,9 tys. ojców, a w pierwszych ośmiu miesiącach 2025 roku już 35,1 tys.
- Urlop rodzicielski trwa 41 tygodni, z czego każdy rodzic ma prawo do 9 tygodni nietransferowalnego urlopu.
- Przeciętny dzienny zasiłek ojca wynosi 173 zł, co stanowi około 81% zasiłku matki.
- Ojcowie korzystają z urlopu średnio przez niecałe 5 tygodni, mimo prawa do dłuższego okresu.
- Stereotypy i obawy przed konsekwencjami zawodowymi ograniczają pełne wykorzystanie urlopu rodzicielskiego przez mężczyzn.
Mimo rosnącej popularności tego rozwiązania, ojcowie najczęściej wykorzystują urlop przez stosunkowo krótki czas – średnio niecałe pięć tygodni, choć przysługuje im aż dziewięć tygodni nietransferowalnego urlopu. Wciąż obecne są również społeczne bariery oraz obawy dotyczące negatywnych konsekwencji na rynku pracy, które powstrzymują wielu mężczyzn przed pełnym wykorzystaniem przysługujących im uprawnień.
Dynamiczny wzrost liczby ojców korzystających z urlopu rodzicielskiego
Z najnowszych danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że w 2024 roku z urlopu rodzicielskiego skorzystało 41,9 tys. ojców. To ponad dwukrotnie więcej niż w 2023 roku oraz aż jedenaście razy więcej niż w 2022 roku. W pierwszych ośmiu miesiącach 2025 roku liczba ta wyniosła już 35,1 tys., niemal dorównując wynikowi całego poprzedniego roku.
Tak dynamiczny wzrost jest w dużej mierze efektem wdrożenia unijnej dyrektywy work-life balance, która zachęca do dzielenia się obowiązkami opiekuńczymi między oboje rodziców. Jak podaje portal prawo.pl, rosnąca popularność urlopu rodzicielskiego wśród ojców jest odzwierciedleniem zmian społecznych i prawnych zachodzących w Polsce, które sprzyjają bardziej równemu podziałowi obowiązków rodzinnych.
Warunki prawne i finansowe urlopu rodzicielskiego dla ojców
W Polsce urlop rodzicielski przysługuje na 41 tygodni w przypadku jednego dziecka. Każdy z rodziców ma prawo do wyłącznego korzystania z dziewięciu tygodni tego urlopu, które są nietransferowalne – informuje poradnikprzedsiebiorcy.pl. Urlop można wykorzystać jednorazowo lub podzielić na maksymalnie pięć części, co zapewnia dużą elastyczność w organizacji czasu opieki nad dzieckiem.
Jeśli chodzi o świadczenia finansowe, przeciętna dzienna wysokość zasiłku dla ojca w 2025 roku wynosiła 173 zł, co stanowi około 81% średniego zasiłku matki, który wynosił 214 zł – podają politykazdrowotna.com oraz klodzko24.eu. Prawo do urlopu rodzicielskiego przysługuje na wniosek i korzystanie z niego jest dobrowolne. Rezygnacja z urlopu jest możliwa, ale podlega określonym zasadom.
Warto także podkreślić, że urlop rodzicielski przysługuje również w przypadku przysposobienia dziecka, co rozszerza zakres uprawnień rodzicielskich i umożliwia opiekę nad dzieckiem niezależnie od formy prawnej relacji rodzinnej.
Społeczne bariery i ograniczenia w korzystaniu z urlopu przez ojców
Pomimo rosnącej liczby ojców korzystających z urlopu rodzicielskiego, większość z nich decyduje się na relatywnie krótki okres – średnio niecałe pięć tygodni, choć mają prawo do dziewięciu tygodni nietransferowalnego urlopu – podają upday.com oraz wiadomości Medycyna i Zdrowie.
Jednym z głównych powodów ograniczonego korzystania z urlopu są stereotypowe postawy pracodawców oraz obawy ojców przed negatywnymi konsekwencjami na rynku pracy. Jak informuje bezprawnik.pl, lęk przed utratą pozycji zawodowej lub utrudnieniami w karierze często powstrzymuje mężczyzn przed pełnym wykorzystaniem przysługujących im praw.
Ponadto, brak unijnego prawodawstwa przewidującego urlop ojcowski wpływa na zróżnicowane podejście do tej kwestii w poszczególnych krajach Unii Europejskiej. W Polsce wcześniej prawo do urlopu rodzicielskiego ojca było uzależnione od sytuacji matki, jednak obecnie zrezygnowano z wymogu dołączania oświadczenia do wniosku, co znacząco ułatwia procedurę – przypomina poradnikprzedsiebiorcy.pl.
Choć sytuacja się poprawia, wciąż wiele przeszkód stoi na drodze do pełnego korzystania z praw ojców – społeczne uprzedzenia i zbyt krótkie urlopy to tylko niektóre z nich. Żeby naprawdę zmienić podejście, potrzebne jest nie tylko wsparcie pracodawców i instytucji, ale też ciągła edukacja, dzięki której urlop rodzicielski stanie się naturalnym i powszechnie akceptowanym sposobem na pogodzenie życia rodzinnego z zawodowym.